مقدار هزینه غذای نذری ایرانی ها در ماه محرم

طبق گزارش شهروند، محاسبه ارزش این رقم حاکی از آن است مجموع عزاداران امام حسین(ع) در ماه محرم ٨٦١.٢‌میلیارد تومان گوشت نذر می‌کنند. علاوه بر این بنا به اعلام اتحادیه تولیدکنندگان و ارائهندگان پلاستیک و نایلون، در ماه محرم معادل یک‌میلیارد و ٢٠٠‌میلیون ظرف یک‌بارمصرف استفاده می‌شود که ارزش تقریبی آن حدود ٢٦٤‌میلیارد تومان است.

٣٠ تا ٤٠‌درصد رشد فروش‌رسانی اقلام اساسی در بازار محرم

طبق گزارش بانک مرکزی، سرانه مصرف سالانه برنج برای هر ایرانی ٤٠ کیلوگرم، سرانه مصرف روغن بین ١٨ تا ١٩ کیلوگرم و سرانه مصرف حبوب حدود ١٠ کیلوگرم است. به این‌ترتیب، هر ایرانی در ماه تقریبا ٣ کیلو و ٣٠٠ گرم برنج، ١,٥ کیلوگرم روغن و ٨٣٠ گرم حبوب مصرف می‌کند.

محمد آقاطاهر، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره میزان بیشتر شدن سفارش مواد غذایی در ماه محرم  می‌گوید: در ایران دستیابی به آمارهای دقیق دشوار است و اتحادیه رقم مشخصی از میزان ارائه واحدهای صنفی در دست ندارد، اما به‌طور میانگین در ماه محرم خریداری کالاهای اساسی بین ٣٠ تا ٤٠‌درصد صعود دارد.

او درباره پرعرضه‌ترین کالاهای اساسی در ماه محرم نیز شرح می‌دهد: برنج پرارائه‌ترین ماده غذایی در ماه محرم است و روغن و حبوب در جایگاه‌های بعدی قرار دارند و البته اگر ماه محرم با فصل گرم‌ سال یا نزدیک به آن مصادف شده باشد، مصرف شکر در جایگاه چهارم قرار می‌گیرد که امسال نیز تقریبا می‌توان گفت شکر نیز جزو اقلام پرمصرف است.

یک‌هزار و صد‌میلیارد تومان نذر برنج، روغن و حبوب

با این حساب اگر به‌طور میانگین ارائه اقلام اساسی در ماه محرم ٣٥‌درصد بیشتر شدن داشته باشد به ازای هر نفر ایرانی در این ماه ٤ کیلو و ٤٥٥ گرم برنج، ٢ کیلو و ٢٥ گرم روغن و یک کیلو و ١٢٠ گرم حبوب فروخته می‌شود. به عبارتی، در این ماه به ازای هر نفر یک کیلو و ١٥٥ گرم برنج بیشتر، ٥٢٥ گرم روغن بیشتر و ٢٩٠ گرم حبوب بیشتر مصرف می‌شود.

طبق گزارش مرکز آمار، جمعیت ایران تا ‌سال ٩٥ به اندکی بیشتر از ٧٩‌میلیون نفر رسیده است. به این ترتیب، می‌توان گفت مصرف برنج ایرانی‌ها در ماه محرم حدود ٩١‌هزار تن بیشتر است. این عدد برای روغن حدود ٤١,٥‌هزار تن و برای حبوب به حدود ٢٣‌هزار تن می‌رسد.

به عبارت دیگر، ایرانی‌ها در ماه محرم ٩١‌هزار تن برنج، ٤١,٥‌هزار تن روغن و ٢٣‌هزار تن حبوب نذر می‌کنند. اگر بخواهیم ارزش ریالی غذای نذری ماه محرم را حساب کنیم، باید دوباره به آمارهای بانک مرکزی رجوع کنیم. آخرین گزارش بانک مرکزی از ارزش خرده‌فروش‌رسانیی مواد غذایی بیانگر است در نخستین هفته مهرماه ‌سال ٩٥ هر کیلوگرم برنج ایرانی بین ٥ تا ١١‌هزار تومان در بازار تهران به ارائه رسیده است و متوسط بها برنج خارجی ٤‌هزار و ٩٥٠ تومان بوده است. اگر متوسط ٨‌هزار تومانی را برای هر کیلوگرم برنج در نظر بگیریم و بدانیم که ایرانی‌ها در ماه محرم ٩١‌هزار تن معادل ٩١‌میلیون کیلوگرم برنج نذری مصرف می‌کنند، می‌توان گفت ارزش برنج نذری در ماه محرم تقریبا به ٧٢٨‌میلیارد تومان می‌رسد. آخرین گزارش نرخ مواد غذایی بانک مرکزی بیانگر است در هفته اول مهرماه ‌سال ٩٥ هر کیلوگرم روغن خوراکی در تهران بین ٤‌هزار و ٨٠٠ تا ٥‌هزار و ٣٠٠ تومان (به طور میانگین حدود ٥‌هزار تومان) ارزش‌گذاری شده  و متوسط بها هر کیلوگرم حبوب حدود ٦‌هزار و ٨٠٠ تومان بوده است. به این ترتیب، ارزش نذر روغن به ٢٠٧.٥‌میلیارد تومان و ارزش نذر حبوب نیز تقریبا به ١٥٦.٥‌میلیارد تومان می‌رسد.

در مجموع می‌توان گفت، عزاداران امام حسین(ع) در ایران حدود یک‌‌هزار و ١٠٠‌میلیارد تومان برای سفارش برنج، روغن و حبوب نذری صرف می‌کنند. این در شرایطی است که از نذر سایر اقلام خوراکی صرف نظر کنیم. بازار گوشت قرمز و مرغ نیز در ماه محرم دستخوش تحولات الگوی مصرف می‌شود. طبق گزارش بانک مرکزی، سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران معادل ١٢,٥ کیلوگرم، گوشت مرغ ٢٣ کیلوگرم و ماهی ٧.٥ کیلوگرم است. به این ترتیب، هر ایرانی به‌طور متوسط در ماه کمی بیشتر از یک کیلوگرم گوشت قرمز، یک کیلو و ٩٠٠ گرم گوشت مرغ و ٦٢٥ گرم ماهی مصرف می‌کند.

آخرین گزارش بانک مرکزی از نرخ مواد غذایی در هفته اول مهر ٩٥ حاکی از آن است حداقل ارزش هر کیلوگرم گوشت قرمز ٣٠‌هزار تومان برای گوشت گوساله و حداکثر ٣٩‌هزار و ٢٠٠ تومان برای گوشت گوسفند است. به این ترتیب، متوسط بها گوشت قرمز در آستانه محرم امسال حدود ٣٥‌هزار تومان برآورد می‌شود. در گزارش بانک مرکزی متوسط بها گوشت مرغ در آستانه محرم کیلویی ٦‌هزار و ٧٠٠ تومان در دسترس قرار گرفته است.

 علی‌اصغر ملکی، رئیس اتحادیه گوشت گوسفند، درباره میزان رشد تقاضای گوشت قرمز در ماه محرم  می‌گوید:   بیشترین تقاضای گوشت قرمز در ماه محرم مربوط به گوشت گوساله و گاو است و کمتر تقاضایی برای گوشت گوسفند وجود دارد. با وجود این، در مجموع میزان تقاضای گوشت گوسفند و گاو در ماه محرم ٣٠‌درصد بیشتر از ماه‌های عادی‌ سال است.  با این حساب، مصرف گوشت قرمز به ازای هر نفر در ماه محرم حدود ٣٠٠ گرم صعود دارد. اگر این رقم را در جمعیت ٧٩‌میلیون نفری کشور ضرب کنیم، تقاضای گوشت قرمز در ماه محرم حدود ٢٣‌هزار و ٧٠٠ تن صعود دارد. اگر این عدد را در متوسط ارزش ٣٥‌هزار تومانی گوشت قرمز برای هر کیلوگرم، ضرب کنیم، متوجه می‌شویم ارزش گوشت قرمز نذری در ماه محرم معادل ٨٢٩,٥‌میلیارد تومان است.  اما مصرف مرغ در ماه محرم تغییر چندان زیادی ندارد. محمد یوسفی، رئیس اتحادیه ارائهندگان مرغ و ماهی درباره تغییر الگوی مصرف مرغ در ماه محرم  می‌گوید: مصرف مرغ در ماه محرم تغییر چندانی ندارد و در حدود ٢ تا ٥‌درصد مصرف زیادتر از بقیه ماه‌های‌ سال است.

به این ترتیب و با در نظر گرفتن متوسط ٣.٥‌درصدی بیشتر شدن تقاضا، هر ایرانی در ماه محرم حدود ٦٠ گرم گوشت مرغ بیشتری مصرف می‌کند و در مجموع ایرانی‌ها در ماه محرم حدود ٤.٧‌هزار تن گوشت مرغ نذر می‌کنند که ارزش این رقم با توجه به بها  ٦‌هزار و٧٠٠ تومانی برای هر کیلوگرم مرغ معادل ٣١.٧‌میلیارد تومان است.  در مجموع عزاداران امام حسین(ع) در ماه محرم ٨٦١.٢‌میلیارد تومان گوشت نذر می‌کنند.  اگر ارزش اقلام پرمصرف کالاهای اساسی در ماه محرم را با هم جمع کنیم، متوجه می‌شویم مردم ایران در ماه محرم بیشتر از ‌یک‌هزار و ٩٦٠‌میلیارد تومان و به عبارتی ٢‌هزار‌میلیارد تومان را صرف غذای نذری می‌کنند.

هزینه نذری ماه محرم در ٧‌سال گذشته ٣ برابر شده است

ارزیابی گزارش‌های دوره‌ای بانک مرکزی مشخص می‌کند متوسط بها یک کیلوگرم برنج در ‌سال ٨٨ حدود ٢‌هزار و ٩٠٠ تومان و متوسط نرخ روغن در همین ‌سال حدود‌ یک‌هزار و ٧٠٠ تومان بوده است. این درحالی است که میانگین بها هر کیلوگرم حبوب در ‌سال ٨٨ نیز به حدود ٢ هزار تومان می‌رسد. در طول ٧‌سال گذشته نرخ برنج ٢,٧ برابر، نرخ روغن ٢.٩ برابر و بهای حبوب ٣.٤ برابر شده است. به عبارت دیگر، نرخ این سه قلم کالای اصلی نذری ماه محرم، به صورت میانگین ٣ برابر شده است. طبق این گزارش، از سوی دیگر متوسط بها مرغ در ‌سال ٨٨ کیلویی ٣‌هزار تومان و میانگین ارزش گوشت قرمز در این ‌سال ١٤‌هزار و ٥٠٠ تومان برای گوشت گوسفند و ١٠‌هزار و ٥٠٠ تومان برای گوشت گوساله در دسترس قرار گرفته است. به این ترتیب، نرخ مرغ در ٧‌سال گذشته کمی بیشتر از ٢ برابر و گوشت قرمز کمی بیشتر از ٣ برابر شده است.

استفاده یک‌میلیارد و ٢٠٠‌میلیون ظرف یک‌بارمصرف در محرم

بر پایه اعلام اتحادیه تولیدکنندگان و عرضهندگان پلاستیک و نایلون، در ایران روزانه حدود ١٤‌هزار تن ظروف پلیمری و تنها ٣ تن ظروف کاغذی مصرف می‌شود که در ماه محرم استفاده ظروف یک‌بارمصرف به ٣ برابر ماه‌های عادی‌ سال می‌رسد. به عبارتی، حدود ٤٢‌هزار تن (معادل ٤٢‌میلیون کیلوگرم) ظروف یک‌بارمصرف در ماه محرم استفاده می‌شود. اگر متوسط وزن ظرف یک‌بارمصرف نذری را ٣٥ گرم در نظر بگیریم، نزدیک به یک‌میلیارد و ٢٠٠‌میلیون ظرف یک‌بارمصرف در ماه محرم استفاده می‌شود. درحال حاضر ارزش ظروف یک‌بارمصرف غذا در بازار تهران به‌طور متوسط بین ٩٠ تا ٣٥٠ تومان است. اگر بخواهیم رقم میانی ٢٢٠ تومان را برای بهای این ظروف در نظر بگیریم، در ماه محرم چیزی حدود ٢٦٤‌میلیارد تومان برای خریداری ظروف یک‌بارمصرف هزینه می‌شود.

عدس کانادایی، لوبیای چینی و لپه آفریقایی در بازار ایران

محمد آقاطاهر، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی  می‌گوید: حدود ٦٠ تا ٧٠‌درصدی برنجی که برای ماه محرم خریداریاری می‌شود، برنج خارجی است و از این میان بین ٣٠ تا ٤٠‌درصد برنج سفارشاری‌شده برای نذری، برنج ایرانی است.  او از سوی دیگر با اشاره به این‌که تا دو دهه گذشته بخش قابل توجهی از حبوب مورد نیاز کشور از تولید داخلی تأمین می‌شد، ادامه می‌دهد:  درحال حاضر عدس تولید داخلی تنها کفاف ٢ تا ٣ ماه مصرف مردم کشور را می‌دهد و نخود لپه داخلی برای مصرف ٥ تا ٦ ماه مردم کافی است و مابقی نیاز از خارج کشور وارد می‌شود.  بنا به گفته رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، عدس خارجی بازار ایران از کانادا، لوبیا چیتی از آسیای میانه و بیشتر از چین و نخود لپه از آفریقا به ایران وارد می‌شود.

تنش در بازار با شایعه صادرات برنج به روسیه

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره شوک بیشتر شدن ارزش برنج ایرانی در بازار نیز بیان می‌دهد: دلالان برنج ایرانی با طرح شایعه صادرات برنج به روسیه، نرخ‌ها را بالا بردند. این درحالی است که بنا به اعلام وزارت کشاورزی، ایران هیچ‌گونه صادرات برنج به روسیه نداشته است و اصولا تولید برنج جوابگوی مصرف داخل هم نیست چه رسد به صادرات آن.  آقاطاهر تأکید می‌کند: علاوه بر شایعه‌سازی دلالان، حجم خریداری بالای بانک‌ها و ارگان‌ها در فصل برداشت برنج، موجب شد نرخ‌ها در بازار بیشتر شدن پیدا کند، زیرا معمولا در آستانه موسم برداشت برنج، بانک‌ها و ارگان‌های دولتی برنج مورد نیاز یک‌ساله کارکنان خود را تهیهاری می‌کنند و برای توزیع در اختیار تعاونی‌های مصرف‌شان قرار می‌دهند که همین مسأله به افت عرضه و صعود ارزش برنج در این زمان دامن زد.  او از سوی دیگر اعلام می‌کند که نرخ برنج خارجی در آستانه محرم حدود ٥‌درصد صعود داشته است که این مسأله با توجه به ممنوعیت واردات برنج و عدم ثبت سفارش آن در گمرک، چندان غیرطبیعی به نظر نمی‌رسد.

آقاطاهر تأکید می‌کند: درحال حاضر برنج به حد کافی و به اندازه نیاز ماه محرم در انبار عرضهندگان ذخیره شده است و تنش دلالان در بازار تنها موجب شده است که عمده‌فروش‌رسانیی برنج برخلاف گذشته تنها به صورت نقد انجام شود، زیرا فروش‌رسانیندگان نمی‌توانند پیش‌بینی دقیقی از بازار داشته باشند و نگران هستند با عرضه نسیه، نرخ‌ها دوباره رشد پیدا کند.  رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره نرخ شکر نیز  تبیین می‌دهد که درحال حاضر شوک بازار شکر کنترل شده است و با برداشت چغندر قند و صعود تولید شکر کارخانجات، نرخ عمده‌فروش‌رسانیی هر کیلوگرم شکر به زیر ٣‌هزار تومان رسیده است و انتظار کم شدن بیشتر ارزش‌ها وجود دارد.